محور مقاومت به‌عنوان یک استراتژی کلیدی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، از زمان تأسیس جمهوری اسلامی تا به امروز، نقش حیاتی در تقویت جایگاه ایران در منطقه و حفظ منافع ملی ایفا کرده است. مقام معظم رهبری، رهبر انقلاب اسلامی، همواره بر اهمیت این محور تأکید کرده و آن را به‌عنوان ضرورتی برای مقابله با تهدیدات خارجی و حفظ استقلال کشور معرفی کرده‌اند.

حمایت از محور مقاومت نه‌تنها به‌عنوان یک ضرورت دیپلماتیک، بلکه به‌عنوان یک راهبرد میدان نیز مورد توجه قرار گرفته است. محور مقاومت با تأکید بر همبستگی میان کشورهای هم‌پیمان و گروه‌های مقاومت، به‌دنبال ایجاد یک نظم جدید جهانی در برابر سلطه‌طلبی‌های غربی است. مقام معظم رهبری در سخنرانی‌های خود بر لزوم حمایت از محور مقاومت به‌عنوان یک استراتژی اساسی برای حفظ منافع ملی تأکید کرده و آن را به‌عنوان یک اقدام ضروری در راستای تقویت امنیت ملی، استقلال و نفوذ ایران در سطح بین‌المللی مطرح کرده‌اند. محور مقاومت نه‌تنها به‌عنوان یک ائتلاف نظامی بلکه به‌عنوان یک پلتفرم دیپلماتیک نیز عمل می‌کند که می‌تواند به تقویت روابط سیاسی و اقتصادی میان کشورهای هم‌پیمان کمک کند. در این مقاله، به تحلیل ضرورت حمایت از محور مقاومت از دیدگاه مقام معظم رهبری، بررسی تأثیر آن بر منافع ملی ایران و عملکرد جمهوری اسلامی ایران در این راستا خواهیم پرداخت. همچنین به همکاری‌های ایران با کشورهای عراق و یمن در چارچوب محور مقاومت خواهیم پرداخت و چالش‌های موجود را مورد بررسی قرار خواهیم داد.

1. محور مقاومت
محور مقاومت به‌عنوان ائتلافی از کشورها و گروه‌های غیر دولتی، نظیر ایران، سوریه، حزب‌الله لبنان و برخی گروه‌های مقاومت فلسطینی، به‌دنبال مقابله با نفوذ و سلطه‌طلبی کشورهای غربی، به‌ویژه ایالات متحده آمریکا و رژیم صهیونیستی است. در این راستا، مقام معظم رهبری در سخنرانی‌های خود به‌طور مکرر به این ائتلاف اشاره کرده و آن را به‌عنوان یک نیاز حیاتی برای امنیت ملی ایران مطرح کرده‌اند (مختاری، ۱۴۰۰).
محور مقاومت نه‌تنها به‌دنبال مقابله با تهدیدات نظامی و سیاسی است، بلکه تلاش می‌کند تا هویت اسلامی و فرهنگی کشورهای اسلامی را حفظ کند. تحلیلگران معتقدند که محور مقاومت به‌عنوان یک راهبرد مؤثر در جلوگیری از نفوذ غرب و تأمین امنیت کشورهای اسلامی عمل می‌کند. این محور، با توجه به اشتراکات تاریخی، فرهنگی و مذهبی کشورهای عضو، می‌تواند به یک ائتلاف قوی تبدیل شود که در برابر تهدیدات مشترک ایستادگی کند (مختاری، ۱۴۰۰).
به‌علاوه، محور مقاومت در طول سال‌ها توانسته است در حوزه‌های مختلفی نظیر نظامی، اقتصادی و فرهنگی گام‌های مؤثری بردارد. برای مثال، این محور توانسته است در مقابل حملات نظامی رژیم صهیونیستی به کشورهای اسلامی به‌ویژه لبنان و غزه، به‌عنوان یک نیروی بازدارنده عمل کند. همچنین، محور مقاومت توانسته است از طریق تشکیل ائتلاف‌های اقتصادی و سیاسی، بر روی روندهای منطقه‌ای تأثیر بگذارد (زارعی، ۱۳۹۹).

2. ضرورت حمایت از محور مقاومت
مقام معظم رهبری بر این باورند که حمایت از محور مقاومت نه تنها یک ضرورت سیاسی، بلکه یک نیاز اجتماعی و انسانی نیز هست. این حمایت به معنای ایستادگی در برابر ظلم و حمایت از ملت‌های مظلوم است. ایشان در سخنرانی خود در ۲۴ دی‌ماه ۱۳۹۸، به اهمیت این موضوع اشاره کرده و تأکید کردند: "ما به وظیفه خود در حمایت از مقاومت عمل خواهیم کرد، زیرا این وظیفه‌ای انسانی و اسلامی است" (خامنه‌ای، ۱۳۹۸).

2-1. تأمین امنیت ملی
حمایت از محور مقاومت به‌منظور تأمین امنیت ملی ایران یک ضرورت است. مقام معظم رهبری به‌طور مکرر بر این نکته تأکید کرده‌اند که حفظ امنیت کشور به‌وسیله تقویت روابط با کشورها و گروه‌های هم‌پیمان در محور مقاومت ممکن است. این تأکید بر لزوم ایجاد یک زنجیره امنیتی میان کشورهای محور مقاومت، نشان‌دهنده اهمیت این محور در مقابله با تهدیدات است (نوری، ۱۴۰۰).
آمارها و تحلیل‌های موجود نشان می‌دهد که هرگونه ضعف در محور مقاومت می‌تواند به تهدیدات جدی برای امنیت ملی ایران منجر شود. به‌ویژه، در دوره‌های اخیر، تهدیدات ناشی از فعالیت‌های تروریستی و نفوذ گروه‌های غیر دولتی نشان‌دهنده اهمیت بالای همکاری‌های امنیتی میان کشورها و گروه‌های محور مقاومت است. به‌عبارتی دیگر، وجود یک محور قوی می‌تواند به‌عنوان یک سپر امنیتی عمل کند که مانع از نفوذ دشمنان به کشورهای اسلامی می‌شود (خامنه‌ای، ۱۳۹۷).
سیاست‌های کلان ایران در زمینg تقویت محور مقاومت در این راستا قرار دارد. ایران به‌دنبال ایجاد یک نظام امنیتی منطقه‌ای است که بتواند به‌صورت هم‌افزا و متقابل در برابر تهدیدات خارجی عمل کند. به‌عنوان مثال، نقش ایران در سوریه به‌عنوان یک کشور هم‌پیمان استراتژیک، اهمیت بسیاری دارد. حمایت از دولت سوریه به‌منظور جلوگیری از سقوط آن و همچنین تقویت قدرت محور مقاومت در برابر گروه‌های تروریستی، یکی از اهداف اصلی جمهوری اسلامی ایران به شمار می‌رود (زارعی، ۱۳۹۹).

2-2. تقویت دیپلماسی
دیپلماسی حمایت از محور مقاومت به‌عنوان یک ابزار مهم در روابط بین‌المللی ایران مورد توجه قرار دارد. مقام معظم رهبری معتقدند که تقویت این محور می‌تواند به ایجاد یک دیپلماسی قوی‌تر و مؤثرتر کمک کند. در شرایطی که ایران با تحریم‌ها و فشارهای بین‌المللی مواجه است، دیپلماسی از طریق محور مقاومت می‌تواند به‌عنوان یک ابزار برای تسهیل ارتباطات و حفظ منافع ملی عمل کند. این دیپلماسی نه‌تنها محدود به عرصۀ سیاسی است، بلکه شامل ابعاد اقتصادی، فرهنگی و نظامی نیز می‌شود. همکاری‌های اقتصادی میان کشورهای محور مقاومت، به‌ویژه در زمینه‌های انرژی و تجارت، می‌تواند به تقویت بنیان‌های اقتصادی ایران و کشورهای هم‌پیمان منجر شود (خامنه‌ای، ۱۳۹۹).
به‌عنوان مثال، روابط اقتصادی ایران با کشورهای عراق و سوریه نشان‌دهندۀ این واقعیت است که محور مقاومت می‌تواند به‌عنوان یک فرصت اقتصادی برای کشورها عمل کند. مقام معظم رهبری در سخنرانی‌های خود بر اهمیت همکاری‌های اقتصادی تأکید کرده و آن را یکی از ارکان اساسی تقویت محور مقاومت می‌دانند.
نظرات پژوهشگران نشان می‌دهد که دیپلماسی از طریق محور مقاومت می‌تواند به ایجاد یک شبکه مؤثر از ارتباطات بین‌المللی کمک کند که در آن کشورهای هم‌پیمان بتوانند با یکدیگر همکاری نزدیک‌تری داشته باشند. این همکاری‌ها می‌تواند به تبادل اطلاعات، تجربیات و تکنولوژی‌های نوین منجر شود که در نهایت به تقویت امنیت ملی و منافع اقتصادی ایران کمک می‌کند.
در این راستا، برقراری روابط نزدیک با سازمان‌ها و نهادهای بین‌المللی نیز می‌تواند به تقویت دیپلماسی محور مقاومت کمک کند. به‌طور مثال، ارتباط با سازمان‌های بین‌المللی اسلامی و تقویت همکاری‌های منطقه‌ای می‌تواند به ایجاد یک جبهۀ متحد در برابر تهدیدات خارجی منجر شود. مقام معظم رهبری بر لزوم فعالیت در این زمینه تأکید کرده و بر این باورند که ایجاد یک دیپلماسی فعال و مؤثر می‌تواند به تأمین منافع ملی ایران کمک کند (حسینی، ۱۴۰۱).

3. تأثیر حمایت از محور مقاومت بر منافع ملی ایران
3-1. حفظ استقلال
یکی از تأثیرات عمدۀ حمایت از محور مقاومت، حفظ استقلال ملی ایران است. مقام معظم رهبری در این زمینه تأکید دارند که تقویت محور مقاومت می‌تواند به کاهش وابستگی‌های بین‌المللی و در نهایت حفظ استقلال سیاسی و اقتصادی کشور منجر شود. این حفظ استقلال به‌ویژه در شرایطی که ایران با چالش‌های ناشی از تحریم‌های اقتصادی و فشارهای سیاسی مواجه است، اهمیت دوچندانی پیدا می‌کند. تحلیل‌ها نشان می‌دهد که وابستگی به کشورهای غربی می‌تواند به تهدیدات جدی برای امنیت ملی منجر شود. از این رو، تقویت محور مقاومت به‌عنوان یک استراتژی کلیدی برای کاهش این وابستگی‌ها به‌حساب می‌آید (خامنه‌ای، ۱۳۹۹).
سیاست‌های کلان ایران در این راستا، تأکید بر تقویت همکاری‌ها با کشورهای اسلامی و هم‌پیمان در محور مقاومت است. این همکاری‌ها می‌تواند به ایجاد یک نظام جدید جهانی کمک کند که در آن کشورهای اسلامی با یکدیگر هم‌افزا عمل کنند و تهدیدات مشترک را مدیریت نمایند. مقام معظم رهبری همواره بر لزوم فعال بودن در سازمان‌های منطقه‌ای و تقویت روابط با کشورهای اسلامی تأکید کرده‌اند. به‌ویژه، در شرایط کنونی که کشورهای اسلامی با چالش‌های جدی نظیر جنگ‌های نیابتی، تروریسم و دخالت‌های خارجی مواجه هستند، محور مقاومت می‌تواند به‌عنوان یک راهکار کلیدی در برابر این چالش‌ها عمل کند (اکبری، ۱۳۹۷).

3-2. ارتقای نفوذ منطقه‌ای
حمایت از محور مقاومت به‌عنوان یک ابزار مؤثر در ارتقای نفوذ منطقه‌ای ایران نیز شناخته می‌شود. مقام معظم رهبری در سخنرانی‌های خود بر این نکته تأکید کرده‌اند که تقویت محور مقاومت می‌تواند به افزایش قدرت دیپلماتیک و نظامی ایران در منطقه کمک کند (خامنه‌ای، ۱۳۹۸). 
محور مقاومت به‌عنوان یک ائتلاف نظامی، به جمهوری اسلامی ایران این امکان را می‌دهد که در برابر تهدیدات خارجی و جنگ‌های نیابتی به‌صورت مؤثر عمل کند. به‌عنوان مثال، نقش ایران در تقویت گروه‌های مقاومت در فلسطین و لبنان نشان‌دهنده تأثیرگذاری این کشور در برابر رژیم صهیونیستی و دفاع از حقوق ملت‌های اسلامی است. آمارها و تحلیل‌های موجود نشان می‌دهد که حمایت از محور مقاومت می‌تواند به‌عنوان یک ابزار مؤثر در افزایش نفوذ ایران در مناطق بحرانی نظیر سوریه، لبنان و یمن عمل کند. مقام معظم رهبری همواره بر اهمیت این نفوذ تأکید کرده و آن را به‌عنوان یک عامل کلیدی در حفظ منافع ملی ایران مطرح کرده‌اند  (سلیمانی، 1400).

3-3. تأمین منافع اقتصادی
حمایت از محور مقاومت به‌عنوان یک ابزار مهم برای تأمین منافع اقتصادی ایران نیز شناخته می‌شود. مقام معظم رهبری در سخنرانی‌های خود بر لزوم هم‌افزایی اقتصادی میان کشورهای محور مقاومت تأکید کرده‌اند. به‌عنوان مثال، در سخنرانی 30 آبان 1398، ایشان تأکید کردند که «همکاری‌های اقتصادی میان کشورهای محور مقاومت می‌تواند به‌طور قابل‌توجهی به توسعۀ اقتصادی این کشورها و همچنین بهبود وضعیت اقتصادی ایران کمک کند» (خامنه‌ای، ۱۳۹۸). 
این نوع همکاری‌ها می‌تواند به ایجاد بازارهای مشترک و تسهیل تجارت میان کشورهای محور مقاومت منجر شود. از این طریق، ایران می‌تواند به منابع جدید اقتصادی دست یابد و از وابستگی‌های اقتصادی به غرب کاسته و به تقویت اقتصادی و امنیت ملی خود کمک کند. همچنین این همکاری‌ها می‌تواند به افزایش توان تولید داخلی و تأمین نیازهای اقتصادی ایران منجر شود، به‌طوری‌که وابستگی به واردات کاهش یابد. تحلیلگران اقتصادی بر این باورند که در شرایط کنونی، همکاری‌های اقتصادی میان کشورهای محور مقاومت می‌تواند به‌عنوان یک راهبرد مؤثر در مقابله با تحریم‌های اقتصادی و فشارهای خارجی عمل کند. برای مثال در سال‌های اخیر، ایران تلاش کرده است تا با کشورهای هم‌پیمان خود در زمینه‌های انرژی، کشاورزی و صنعت، همکاری‌های اقتصادی بیشتری را برقرار کند (دهقان، 1401).

3-4. تقویت همبستگی اسلامی
مقام معظم رهبری همواره بر اهمیت همبستگی اسلامی به‌عنوان یک اصل کلیدی در حمایت از محور مقاومت تأکید کرده‌اند. در سخنرانی 5 خرداد 1399، ایشان گفتند: «محور مقاومت نماد همبستگی اسلامی و مبارزه با ظلم و استکبار است. ما باید از این همبستگی به‌عنوان یک ابزار مؤثر در مقابله با تهدیدات استفاده کنیم». این همبستگی می‌تواند به ایجاد یک جبهۀ متحد در برابر تهدیدات مشترک کمک کند و به ملت‌های اسلامی این امکان را بدهد که با یکدیگر همکاری کنند و از تجارب و منابع یکدیگر بهره‌برداری کنند (خامنه‌ای، ۱۳۹9).
تقویت همبستگی اسلامی نه‌تنها به‌عنوان یک اقدام سیاسی بلکه به‌عنوان یک اقدام فرهنگی و اجتماعی نیز مطرح می‌شود. از این رو، حمایت از محور مقاومت می‌تواند به گسترش این همبستگی و ایجاد یک جامعه اسلامی مقاوم در برابر تهدیدات کمک کند. به‌ویژه در بحران‌های اخیر منطقه‌ای، مانند جنگ یمن و بحران سوریه، این همبستگی میان کشورهای اسلامی بیش از پیش احساس شده است. در این زمینه، تحلیلگران بر این باورند که همبستگی اسلامی می‌تواند به‌عنوان یک عامل مؤثر در ایجاد تغییرات مثبت در معادلات منطقه‌ای عمل کند و به تقویت وحدت میان ملت‌های اسلامی منجر شود. (یزدانی، 1400).

4. عملکرد جمهوری اسلامی ایران در حمایت از محور مقاومت
4-1. همکاری با حزب‌الله لبنان
همکاری جمهوری اسلامی ایران با حزب‌الله لبنان نیز به‌عنوان یکی دیگر از نمونه‌های بارز حمایت از محور مقاومت شناخته می‌شود. ایران به‌عنوان یکی از حامیان اصلی حزب‌الله، با حمایت تسلیحاتی و آموزش‌های نظامی، نقش مهمی در تقویت این گروه ایفا کرده است. مقام معظم رهبری در سخنرانی‌های خود به‌طور مکرر بر اهمیت حمایت از حزب‌الله به‌عنوان یک نیروی مقاوم در برابر تهدیدات رژیم صهیونیستی تأکید کرده‌اند (خامنه‌ای، ۱۳۹۷).
حزب‌الله به‌عنوان یک گروه مسلح و سیاسی، نه‌تنها در لبنان، بلکه در سطح منطقه نیز تأثیرگذار است. نقش این گروه در جنگ ۳۳روزه و پیروزی‌های آن در برابر اسرائیل، نشان‌دهندۀ اهمیت همکاری‌های ایران و حزب‌الله در تقویت محور مقاومت است. این همکاری‌ها همچنین به تقویت ارتباطات فرهنگی و اجتماعی میان دو کشور نیز منجر شده است. مقام معظم رهبری همواره بر لزوم ایجاد یک همبستگی فرهنگی میان کشورهای محور مقاومت تأکید کرده‌اند که می‌تواند به تقویت وحدت اسلامی و مبارزه با تهدیدات مشترک منجر شود (بروجردی، 1399).

4-2. همکاری با سوریه
یکی از موارد بارز عملکرد جمهوری اسلامی ایران در حمایت از محور مقاومت، نقش این کشور در بحران سوریه است. ایران به‌عنوان یک کشور حامی دولت بشار اسد، با ارسال کمک‌های نظامی و مشاوره‌ای به این کشور کمک کرده است. مقام معظم رهبری در سخنرانی‌های خود تأکید کرده‌اند که حمایت از سوریه به‌عنوان یک حلقه کلیدی در زنجیرۀ محور مقاومت ضروری است و این حمایت‌ها به حفظ امنیت و ثبات در منطقه کمک می‌کند (خامنه‌ای، ۱۳۹۹).
ایران علاوه‌بر تأمین تسلیحات و مشاوره‌های نظامی، با ارسال نیروهای داوطلب و مستشاران نظامی به سوریه، در نبرد علیه گروه‌های تروریستی نقش فعالی ایفا کرده است. این موضوع به‌ویژه در شرایطی که گروه‌های افراطی مانند داعش به‌سرعت در حال گسترش بودند، اهمیت پیدا کرد. این عملکرد ایران در سوریه نشان‌دهندۀ تعهد این کشور به تقویت محور مقاومت و حفظ امنیت ملی است. مقام معظم رهبری در این راستا بر لزوم همکاری‌های نزدیک با کشورهای محور مقاومت تأکید کرده‌اند تا از این طریق بتوانند به یک استراتژی جامع برای مقابله با تهدیدات مشترک برسند (زارعی، ۱۳۹۹).

4-3. همکاری با عراق
همکاری جمهوری اسلامی ایران با عراق نیز یکی از جنبه‌های مهم حمایت از محور مقاومت به‌حساب می‌آید. پس از سقوط رژیم صدام حسین و ایجاد دولت جدید در عراق، ایران نقش مهمی در تأسیس و تقویت گروه‌های مقاومت شیعه در این کشور ایفا کرده است. مقام معظم رهبری به‌عنوان یک راهبرد اساسی، بر لزوم حمایت از این گروه‌ها تأکید کرده‌اند تا از این طریق بتوانند در برابر تهدیدات داعش و دیگر گروه‌های افراطی ایستادگی کنند. تحلیلگران بر این باورند که همکاری‌های ایران با عراق در این زمینه می‌تواند به‌عنوان یک الگوی موفق برای دیگر کشورهای محور مقاومت نیز عمل کند. ایران به‌عنوان یک کشور هم‌پیمان، توانسته است با تقویت گروه‌های شیعه و حمایت نظامی، امنیت عراق را تأمین کند و به تقویت محور مقاومت کمک کند (کاظمی، ۱۳۹۸).
این همکاری‌ها همچنین به‌عنوان یک مثال از همگرایی دینی و مذهبی در برابر تهدیدات مشترک عمل کرده است. مقام معظم رهبری همواره بر لزوم تقویت این همگرایی تأکید کرده‌اند و آن را به‌عنوان یک عامل مؤثر در جلوگیری از نفوذ بیگانگان و تقویت امنیت ملی کشورهای اسلامی مطرح می‌کنند.

4-4. همکاری با یمن
همکاری جمهوری اسلامی ایران با یمن نیز به‌عنوان یکی از ابعاد مهم حمایت از محور مقاومت محسوب می‌شود. ایران با حمایت از انصارالله یمن، توانسته است به‌عنوان یک بازیگر کلیدی در بحران یمن عمل کند. مقام معظم رهبری در سخنرانی‌های خود بر لزوم حمایت از مردم یمن تأکید کرده‌اند و این حمایت‌ها را به‌عنوان یک اقدام انسانی و اسلامی معرفی کرده‌اند. ایران با ارسال کمک‌های نظامی و انسانی به یمن، توانسته است به‌عنوان یک حامی اصلی مردم یمن در برابر تجاوزات عربستان سعودی عمل کند. این همکاری‌ها به‌ویژه در شرایطی که مردم یمن با بحران‌های انسانی و اقتصادی مواجه هستند، اهمیت دوچندانی پیدا کرده است(محبی، ۱۳۹۷).
تحلیلگران بر این باورند که حمایت از یمن می‌تواند به‌عنوان یک راهبرد مؤثر در تقویت محور مقاومت و جلوگیری از نفوذ کشورهای بیگانه در منطقه عمل کند. مقام معظم رهبری همچنین بر این نکته تأکید کرده‌اند که حمایت از یمن به‌عنوان یک اقدام انسانی و اسلامی، می‌تواند به تقویت وحدت اسلامی و مبارزه با ظلم و بی‌عدالتی منجر شود.

4-5. همکاری با فلسطین
ایران همواره از گروه‌های فلسطینی در مبارزه با رژیم صهیونیستی حمایت کرده است. این حمایت‌ها شامل تأمین تسلیحاتی و حمایت دیپلماتیک بوده است. مقام معظم رهبری همواره این موضوع را جزء اولویت‌های راهبردی انقلاب اسلامی ایران قلمداد کرده و به تاسی از امام خمینی در دیدار با نمایندگان گروه‌های فلسطینی، تأکید کردند که «فلسطین مسئلۀ اول جهان اسلام است و باید مورد حمایت قرار گیرد». این موضوع نشان‌دهندۀ عزم جمهوری اسلامی ایران در حمایت از حقوق ملت فلسطین است. حمایت از فلسطین به ایران این امکان را داده است که در میان کشورهای اسلامی به‌عنوان یک کشور پیشرو شناخته شود (خامنه‌ای، 1402)

5. چالش‌های پیش‌روی محور مقاومت
5-1. چالش‌های داخلی
حمایت از محور مقاومت با چالش‌های داخلی نیز مواجه است. برخی از تحلیلگران بر این باورند که تحریم‌های اقتصادی و فشارهای سیاسی می‌تواند به کاهش منابع موردنیاز برای حمایت از این محور منجر شود. مقام معظم رهبری به‌طور مکرر بر لزوم حمایت عمومی و همگرایی داخلی برای تقویت محور مقاومت تأکید کرده‌اند. ایشان در سخنرانی 8 آذر 1399 به این نکته اشاره کردند که «ما باید در داخل کشور به‌عنوان یک ملت واحد عمل کنیم و اجازه ندهیم که اختلافات داخلی ما را تضعیف کند» (خامنه‌ای، 1399).
این چالش‌های داخلی به‌ویژه در شرایط کنونی که ایران با مشکلات اقتصادی ناشی از تحریم‌ها مواجه است، می‌تواند تأثیرات منفی بر عملکرد محور مقاومت داشته باشد. به‌عبارتی دیگر، اگر حمایت‌های داخلی از محور مقاومت کاهش یابد، این امر می‌تواند به تضعیف ظرفیت‌های نظامی و دیپلماتیک ایران منجر شود. نظرات پژوهشگران در این زمینه نشان می‌دهد که ایجاد همبستگی و همدلی در جامعه ایرانی می‌تواند به‌عنوان یک عامل کلیدی در تقویت محور مقاومت عمل کند. بنابراین، تأکید بر اهمیت همکاری‌های ملی و اجتماعی در این راستا بسیار حائز اهمیت است (رنجبر، 1398).

5-2. چالش‌های خارجی
علاوه‌بر چالش‌های داخلی، محور مقاومت با تهدیدات خارجی نیز مواجه است. کشورهای غربی، به‌ویژه ایالات متحده و رژیم صهیونیستی، همواره به‌دنبال تضعیف محور مقاومت و محدود کردن نفوذ ایران در منطقه بوده‌اند. این تهدیدات می‌تواند به شکل تحریم‌های اقتصادی، جنگ‌های نیابتی و اقدامات نظامی مستقیم ظاهر شود. مقام معظم رهبری در سخنرانی‌های خود بر اهمیت آماده‌باش در برابر این تهدیدات تأکید کرده‌اند و بر لزوم تقویت ظرفیت‌های دفاعی و نظامی کشور تأکید دارند. رقابت‌های منطقه‌ای و بین‌المللی، به‌ویژه از سوی کشورهای غربی و رژیم صهیونیستی، می‌تواند به تضعیف محور مقاومت منجر شود. مقام معظم رهبری در سخنرانی 14 آبان 1398 به این نکته اشاره کردند که «دشمنان همواره در تلاشند تا محور مقاومت را تضعیف کنند و ما باید هوشیار باشیم و در برابر این تهدیدات ایستادگی کنیم». (خامنه‌ای، 1398)
این چالش‌ها نه‌تنها به‌عنوان یک تهدید نظامی، بلکه به‌عنوان یک تهدید فرهنگی و اجتماعی نیز مطرح می‌شود. دشمنان سعی دارند با ایجاد جنگ روانی و استفاده از رسانه‌های اجتماعی، وحدت میان ملت‌های اسلامی را تضعیف کنند و به‌ویژه از اختلافات قومی و مذهبی به‌عنوان یک ابزار برای تفرقه بهره‌برداری کنند. تحلیلگران بر این باورند که اگرچه محور مقاومت با چالش‌های جدی مواجه است، اما با بهره‌گیری از دیپلماسی و همکاری‌های چندجانبه، می‌تواند به مقابله با این تهدیدات بپردازد. به‌عنوان مثال، همکاری‌های ایران با روسیه و چین در زمینه‌های اقتصادی و نظامی می‌تواند به‌عنوان یک راهکار مؤثر در مقابله با فشارهای خارجی محسوب شود (صادقی، 1398).

نتیجه‌گیری
حمایت از محور مقاومت از دیدگاه مقام معظم رهبری به‌عنوان یک استراتژی کلیدی در راستای حفظ منافع ملی ایران، تأمین امنیت و تقویت نفوذ منطقه‌ای مطرح است. این محور به‌عنوان یک ائتلاف نظامی و دیپلماتیک، می‌تواند به ایران کمک کند تا با چالش‌های داخلی و خارجی به‌طور مؤثرتری مقابله کند.
عملکرد جمهوری اسلامی ایران در این راستا، به‌ویژه در بحران سوریه و همکاری با حزب‌الله، عراق و یمن نمایانگر تعهد این کشور به حمایت از محور مقاومت و نقش آن در تأمین امنیت ملی است. با این حال، چالش‌های داخلی و خارجی موجود می‌تواند به تهدیداتی برای عملکرد این محور منجر شود. از این رو، تقویت همبستگی داخلی و همکاری‌های بین‌المللی به‌عنوان دو عامل کلیدی در حفظ و تقویت محور مقاومت ضروری است. مقام معظم رهبری همواره بر لزوم توجه به این دو عامل تأکید کرده و آن را به‌عنوان یک راهکار مؤثر برای حفظ منافع ملی ایران معرفی می‌کنند.
در نهایت، حمایت از محور مقاومت نه‌تنها به‌عنوان یک ضرورت دیپلماتیک، بلکه به‌عنوان یک الزام امنیتی و اجتماعی برای جمهوری اسلامی ایران به‌شمار می‌آید و می‌تواند به ایجاد یک نظم جدید جهانی در برابر سلطه‌طلبی‌های غربی کمک کند.

سیدمهدی تدین؛ پژوهشگر روابط بین‌الملل

منابع:

1)    اکبری، مسعود. (1399). *محور مقاومت و تحولات جهانی: از نظریه تا عمل*. فصلنامه بین‌المللی، 5(1)، 10-25.
2)    بروجردی، جلال. (1399). *نقش حزب‌الله در محور مقاومت و امنیت ملی ایران*. فصلنامه سیاست دفاعی، 3(2)، 45-60.
3)    حسینی، مهدی. (1401). *بررسی ابعاد اقتصادی محور مقاومت*. فصلنامه اقتصاد سیاسی، 2(4)، 50-65.
4)    خامنه‌ای، آیت‌الله سید علی. (1399). *سخنرانی در جمع فرماندهان نیروی هوایی*. تهران: خبرگزاری فارس.
5)    خامنه‌ای، آیت‌الله سید علی. (۱۳۹۷). *سخنرانی در دیدار با مسئولان نظام*. تهران: وب‌سایت دفتر مقام معظم رهبری.
6)    خامنه‌ای، آیت‌الله سید علی. (۱۳۹۸). *سخنرانی در جمع فرماندهان نیروی هوایی*. تهران: خبرگزاری فارس.
7)    خامنه‌ای، آیت‌الله سید علی. (۱۳۹۹). *بیانات در جمع مسئولان نظامی*. تهران: خبرگزاری تسنیم.
8)    خامنه‌ای، آیت‌الله سید علی. (۱402). *سخنرانی در دیدار با دبیرکل جنبش جهاد اسلامی فلسطین و هیئت همراه*. تهران: وب‌سایت دفتر مقام معظم رهبری.
9)    دهقان، حسن. (1401). *دیپلماسی انرژی ایران در محور مقاومت*. مجله انرژی، 6(4)، 40-55.
10)    رنجبر، سعید. (1398). *چالش‌های محور مقاومت: تهدیدات و راهکارها*. مجله امنیت ملی، 7(1)، 10-30.
11)    زارعی، علی. (1399). *نقش ایران در تحولات سوریه و محور مقاومت*. مجله علوم سیاسی، 6(3)، 15-30.
12)    سلطانی، محسن. (1398). *دیپلماسی ایران و محور مقاومت: چالش‌ها و فرصت‌ها*. مجله مطالعات سیاسی، 5(1)، 1-20.
13)    سلیمانی، حسین. (1400). *تحلیل نظامی محور مقاومت و چالش‌های آن*. مجله نظامی، 5(3)، 70-85.
14)    صادقی، بهرام. (1398). *چالش‌های دیپلماتیک ایران و محور مقاومت*. مجله علوم اجتماعی، 7(3)، 25-40.
15)    کاظمی، فاطمه. (1398). *نقش ایران در بحران عراق: همکاری و چالش‌ها*. مجله سیاست و جامعه، 2(2)، 15-30.
16)    محبی، اکبر. (1397). *ایران و یمن: همکاری در محور مقاومت*. مجله مطالعات خاورمیانه، 4(2)، 35-50.
17)    مختاری، فرشید. (1400). *محور مقاومت و تأثیر آن بر امنیت ملی ایران*. فصلنامه پژوهش‌های امنیتی، 3(2)، 25-40.
18)    نوری، نسرین. (1400). *پیشینه و آینده محور مقاومت در سیاست خارجی ایران*. مجله پژوهش‌های اسلامی، 8(1)، 20-35.
19)    یزدانی، سجاد. (1400). *نقش رسانه‌ها در ترویج محور مقاومت*. فصلنامه رسانه و سیاست، 3(1)، 30-45.